Euskal Herriko Unibertsitateak antolatuta, Teknologia berriak eta euskararen erronka: hizkuntza gutxituen hedapena teknologia berrien bitartez ikastaroa eman berria da XXII. uda ikastaroetan. Bertan, Teknologia berrien aurrean, euskararen eta hizkuntza gutxituen erronken inguruko mahaingurua antolatu da. Han esandakoak dituzu artikulu honetan bilduta.
![]() Mintegian, euskara aztergai izanda edo hizkuntza beikular izanda, lantzen aritu diren proiektuak eta sortzen ari diren erreminta zein aplikazioak ezagutu ahal izan dira. Era berean, euskararen eta hizkuntza gutxituen erronka, teknologia berrien aroan zein den, aztertu ahal izan da.
Hizkuntzaren normalizazioan, eta euskararen normalizazioan, aspalditik lantzen hasiak izan gara hizkuntzaren ezagutza, bai hezkuntza sisteman integratuz, bai eta euskalduntze zein alfabetatzean arituz. Era berean, hamar urte badira lan mundua eta udalerrien hizkuntza-erabilerarekin lotuta euskalduntzen ere urratsak eman zirela.
Hizkuntza bat normalizatuko bada, gizarteko esparru eta baliabide guztiak integratuz, hizkuntzaren presentzia bertan bermatzea ezinbestekoa da. Honengatik, teknologia berrien aroan bizi garen honetan, euskarak normalizazio prozesuari eutsi nahi badio bederen, erronka horri erantzun beharra dio. Horren lekuko izan dira mintegian zehar ezagutu ahal izan diren proiektu, euskarri eta aplikazio anitzak.
Gaurko testu honetan mintegian zehar eta mahai inguruan jasotako emaitza eta ondorioak biltzen saiatu naiz.
Euskararen egoera teknologia berriekiko aztertzeko garaian, Ahulezietatik abiatu ginen:
- Teknologien esparruan, hizkuntza nagusia ingelesa da. Honela, esparru honetatik kanpo, hizkuntza nagusi eta osasuntsuak direnak ere (gaztelera edo frantsesa, kasuko), teknologien esparruan hizkuntza gutxitu ari dira bilakatzen.
- Zer egin euskarak honen aurrean? Eta hizkuntza gutxituek?
- Bestetik, aplikazio, erreminta eta sistema teknologiko nagusiak, Japonek, EEBBek eta Alemaniak sortu eta komertzializatzen dituzte nagusiki, merkatu zabalean hedatu diren neurrian, leku gutxi laga dietelarik gainerako herrialdeei.
- Euskaraz, teknologia sortu da; edonola ere gazteak gara lan-esparru hau lantzeko garaian, eta beraz eskarmentu gutxi dugu. Honek, gehiegitan kalitate eskasaren sorrera ekarri du, kalitatearen aurrean lehentasuna sortzeak izan baitu.
- Merkaturatzeko ere arazoak ditugu, hedapena herrialde nagusien esku baitago.
- Honekin lotuta ageri da ere, merkaturatzeko, eta sortzeko ere neurri batean, estrategia definiturik gabe jardun dugula, momentuko beharrei erantzuten saiatuz.
- Sortzen duguna ere, barne-merkatuan ez da ezagutzera emanten ari; honela, erabiltzaile potentzial askok, jakin ere ez dakite zer ari den sortzen euskaraz edo euskararekiko aplikatuta.
Aukerak aldiz honen guztiaren aurrean anitzak dira:
- Euskara hizkuntza konplexua izaterakoan, aplikazio konplexuak sortu behar izan dira. Garatutako metodologia hau, beste hizkuntzetara aplika daiteke, ezagutzaren transferentzia bultzatuz batetik, eta merkaturatzea bilatuz bestetik.
- Lan bikoizketa ekidin behar da, eta horretarako ezinbestekoa da euskarazko teknologia ikerketa, sorkuntza eta garapenaren sarea osatzea.
- Ikerketa eta garapena maila pribatuan ari da egiten batez ere, eta honek asko garestitzen du ikerketa eta garapen prozesua (zer esanik ez hedapen prozesua). Administrazio publikoen babesa ezinbestekoa da, finantziazioari dagokionean bereziki.
- Garapenaren momentuan, estrategiak zeintzuk diren definitu behar dira aurrez, eta horretarako merkatu-tendentziak aztertu beharko dira: teknologien behatokia sortuko bada, honek tendentzien berri eman ahal izango digu, eta honetan oinarrituta, merkatuen beharrei erantzungo dien teknologiak garatzeko egoeran aurkitu ahal izango gara.
- Kanpo-merkatura atera behar da, gure espazio propioa sortuz: hizkuntza gutxituetarako baliagarria izango den metodologia esportatuz, eta sortzen ari garen teknologia hedatuz. Horretarako, ezinbestekoa izango da kalitatezko aplikazioak sortzea.
- Honekin lotuta ageri da Internet munduan euskarak eta hizkuntza gutxituek izan beharko duten garapena: transferentziak, elkar ezagutzeak, sorkuntza eta merkaturatzea bera gauzatu ahal izateko.
- Gizartearen erronka ere hemen bada: kultura digitalaren gizarte-kultura indartu beharra dago, zer ari den sortzen ezagutaraziz, eta sortzen ari dena erabiliz. Hemen, barne merkatuaz ari gara beraz, garatu eta sareratu beharreko beste ildoa baita hau.
(AINHOA BEOLA OLAZIREGI Eukal Herriko Unibertsitatearen XXII. Uda Ikastaroetako "Teknologia berriak eta euskararen erronka: hizkuntza gutxituen hedapena teknologia berrien bitartez" mintegiaren zuzendaria da eta ELHUYAR aholkularitzako kide) |
No hay comentarios:
Publicar un comentario